Pieter Joseph Kuchen

1902 - ??

Zoektocht: 1935-1942

Uit de dossiers die ik heb ingezien van het Centraal Archief (opsporingsdossiers, strafdossiers, de officiële verklaring van Maria na haar arrestatie (zie 1942 - 1945) en dergelijke) en het vooral het in mijn bezit zijnde volledige dossier van het Nederlandse Rode Kruis, is het voor mij mogelijk geworden een groot deel van de periode tussen 1929 en zijn verdwijnen te reconstrueren.

Van 17 maart 1916 tot 25 februari 1942 werkt Pieter bij de Staatsmijn Emma, als laatste in de functie van Meesterhouwer.
Welke functies hij daar daarvoor heeft bekleed is nog niet duidelijk, omdat zijn personeelsdossier verdwenen is.
Het Regionaal Historisch Centrum in Maastricht meld in een brief hierover:
"Ik sluit niet uit dat er een persoonsdossier is geweest en dat dit ooit om een of andere reden is gelicht en niet teruggeplaatst. Het betrof tenslotte een bijzonder geval van nabestaanden van een vermist persoon"



Staatsmijn Emma anno 1939. Met dank aan www.demijnen.nl voor het beschikbaarstellen hiervan


Uit onderstaande foto blijkt dat Pieter in ieder geval van 18-21 juni 1938 in het Retraitehuis St. Ignatius te Spaubeek heeft gezeten.
Nadere informatie heeft mij geleerd dat mannen hier regelmatig naartoe gingen als zij voor een belangrijke keuze in hun leven stonden. Over deze foto ontving ik van de Orde der Jezuïeten de volgende informatie:
"Het opschrift luidt: 32ste retraite (in het retraitehuis St. Ignatius in Spaubeek), gehouden van 18 tot 21 juni 1938 voor de plaatsen Treebeek, Brunssum en Haanrade. De retraite stond onder leiding van de superior en pater Roques S.J. Het aantal retraitanten bedroeg 56.
Dhr. Kuchen staat vermeld op de lijst behorend bij de retraitanten van 18-21 juni 1938. Deze retraites waren deels parochieel (in zijn geval voor de parochie in Treebeek) georganiseerd. Aangezien bij hem geen aangesloten organisatie als de mijnwerkersbond staat vermeld, bestaat inderdaad het vermoeden dat hij deze retraite op eigen initiatief heeft aangevangen. Hij was toen 35 jaar, reeds gehuwd en als beroep staat aangetekend mijnwerker. Hij woonde toen in de Sterrestraat 26 in Treebeek en dit was zijn eerste retraite".
Omwille van de privacy heb ik de foto dusdanig aangepast dat alleen Pieter herkenbaar is. Als er iemand is die mij meer over deze groep mensen kan vertellen verzoek ik degene contact met mij op te nemen. Andere foto's en meer achtergrondinformatie over het St.Ignatius vindt u hier.


Ergens in de periode 1940/41 krijgen Pieter en Maria te horen dat Pieter waarschijnlijk gezien gaat worden als Duitser omdat zij beiden statenloos zijn, en hij formeel bij zijn geboorte de Duitse nationaliteit heeft bezeten.

In 1941 krijgen zij te horen dat als ze beiden lid worden van de NSB, zij de Nederlandse nationaliteit kunnen krijgen. Enkel om deze reden worden zij lid van de NSB en de vrouwenafdeling hiervan de NSVO. Om dezelfde reden worden Chris en Riet ingeschreven als jeugdlid van de Nationale Jeugdstorm.

Het was mij onduidelijk wat de betekenis was van afgebeelde kaart. Navraag hierover bij deskundigen leverde de volgende informatie op :
"Kartotheekkaart van Winterhulp Nederland. Hierop stonden alle uitkeringen vermeld die werden gegeven aan behoeftige Nederlanders. Uitkeringen werden meestal gegeven d.m.v. waardebonnen, die bij winkeliers ingeleverd konden worden. Er staat 'uit het archief van NVD'; NVD = Nederlandse Volksdienst. Ook deze instelling verleende steun, maar was selectiever. Zo werd er geen steun verleend aan "onvolwaardigen". Winterhulp en Volksdienst verschilden verder niet zo veel van elkaar.
Deze kaart is in beslag genomen door een opsporings ambtenaar van de Politieke Opsporingsdienst, belast met het opsporen van foute Nederlanders. Maastricht was 21-2-'45 al lang bevrijd.
De zegels van het 'uniformfonds W.A. horen niet bij deze kaart. Deze zegels konden in een apart zegelboekje worden geplakt. Door dergelijke zegeltjes te kopen, spaarde men voor een W.A. uniform, in die tijd een behoorlijke uitgave"

Allen blijven circa 1 jaar lid van deze organisaties, tot blijkt dat zij - ondanks de toezeggingen - het Nederlanderschap niet op deze manier kunnen krijgen. Er is een document uit september 1945 - pas sinds november 2010 in mijn bezit omdat deze eerder niet gekopieerd mochten worden - waaruit blijkt dat zowel Pieter als Maria voorkomen op de lijst van afgevoerde en ontslagen NSB-leden over de maand april 1942.
In deze verklaring wordt overigens ook de naam Kochen gebruikt, of ze onder deze naam lid zijn geworden van de NSB zal altijd een raadsel blijven omdat deze documenten niet meer bestaan.

Vervelend in het hele onderzoek was de onzekerheid over de juiste achternaam. Op veel officiele documenten van voor de oorlog wordt de naam Kuchen gebruikt. Pas nadat hij (waarschijnlijk) als Duitser gezien wordt, duikt de naam Kochen op, zoals op de kartotheekkaart Winterhulp (afbeelding).
Deze naamswijziging heeft mij veel hoofdbrekens gekost. Achteraf is gebleken dat zijn officiële naam Kuchen is, maar dat hij bij de Duitsers bekend stond als Peter Kochen. Dit verklaart waarom zijn jongste dochter Olga (geboren in 1944) ingeschreven wordt als Olga Kochen.

In deze periode (1940-44) verlenen mijn grootouders vaak onderdak aan een joods buurmeisje Hanna (of Johanna) Klashorst. Vraag: Wie heeft haar gekend?

In 1941-1942 is er nog een akkevietje tussen Pieter en een mevrouw Marx, waarbij de Ortgruppeleiter van Brunssum dhr. Müller heeft bemiddeld. Door zijn bemiddeling is deze kwestie (er is niet bekend wat dit was) "in geld en goederen" onderling opgelost. Ook in november 2010 kreeg ik hierover een document in handen, waaruit blijkt dat deze mevrouw Marx woonde aan de Emmastraat in Hoensbroek. Dezelfde straat waar de moeder van Pieter woonde. Het betreffende document is opgesteld op 27 januari 1942.